Home /Blog/Komunikaty fitosanitarne/Zabezpieczenie owoców przed chorobami przechowalniczymi

Zabezpieczenie owoców przed chorobami przechowalniczymi

13.09.2023

W miniony weekend Justyna Wasiak – Starszy Specjalista ds. Upraw Ogrodniczych odwiedziła sad jabłoniowy w okolicach Lublina. Lustrowany sad jest w fazie przedzbiorczej, odmiana Pinova jest na początku wybarwiania, ale Ligol już trafił do przechowalni. W tym okresie priorytetem jest ochrona owoców, ponieważ choroby przechowalnicze stanowią dla nich orgromne zagrożenie.

Lustracja sadu na Lubelszczyźnie

Odwiedzony sad w miejscowości Stryjno Drugie jest w dobrej kondycji, jednak na ostatniej prostej nie możemy zapominać o zabezpieczeniu owoców przed chorobami przechowalniczymi.

Choroby przechowalnicze stwarzają znaczące zagrożenie, a zwłaszcza szara pleśń oraz gorzka zgnilizna jabłek.

Jakie są choroby przechowalnicze jabłek?

Najgroźniejsze choroby przechowalnicze owoców to gorzka zgnilizna jabłek, szara pleśń i mokra zgnilizna. Choroby przechowalnicze mogą prowadzić do znacznych strat jakościowych i ilościowych.

Gorzka zgnilizna jabłek to choroba, której objawy, takie jak brunatne, gnilne plamy, pojawiają się najczęściej po 3–4 miesiącach składowania. Wywołują ją grzyby z rodzaju Neofabraea, a rozwojowi sprzyja deszczowa pogoda w okresie przedzbiorczym. Zarodniki grzyba wnikają przez przetchlinki na skórce owoców, a patogen może zimować jako martwe krótkopędy lub na korze drzew. Ta choroba przechowalnicza atakuje tuż przed zbiorem, ale jej skutki widać dopiero później.

Szara pleśń objawia się gniciem pojedynczych sztuk, od których zarażają się kolejne, doprowadzając do powstania gniazd gnilnych. Grzyb Botrytis cinerea atakuje owoce od końca kwitnienia, a w okresie, gdy dominują choroby przechowalnicze, powoduje bardzo wysokie straty w plonie. Patogen często wnika przez uszkodzenia mechaniczne. Szara pleśń jabłek jest drugą chorobą przechowalniczą pod względem częstości występowania w Polsce.

Mokra zgnilizna to groźna choroba przechowalnicza wywoływana przez grzyba Penicillium expansum, który wnika do środka owoców głównie przez uszkodzenia mechaniczne skórki. Patogen ten produkuje patulinę – toksynę dyskwalifikującą produkt ze względu na zdrowie ludzi. W przeciwieństwie do infekcji takich jak gorzka zgnilizna, jest to typowy patogen rany – każda rysa powstała podczas transportu czy zbioru to otwarta brama dla infekcji.

Zrozumienie mechanizmów powstawania i rozwoju tych chorób pozwala lepiej zaplanować działania profilaktyczne, które zaczynają się już w sadzie

Dlaczego ochrona owoców przed chorobami przechowalniczymi zaczyna się już w sadzie?

Ochrona owoców przed chorobami przechowalniczymi musi być prowadzona profilaktycznie przed zbiorem, ponieważ większość patogenów infekuje owoce jeszcze na drzewie, pozostając w fazie utajonej. Choć choroby przechowalnicze owoców występują w przechowalni, to do infekcji dochodzi często jeszcze w sadzie. Monitoring sadu oraz szybkie reagowanie na pojawiające się zagrożenia są podstawą skutecznej strategii ochrony przed chorobami przechowalniczymi.

Zastosowanie fungicydów w ochronie sadu przed chorobami przechowalniczymi jest kluczowe, aby zabezpieczyć owoce w trakcie sezonu i ograniczyć ryzyko strat podczas przechowywania. Do ochrony jabłek przed szarą pleśnią i gorzką zgnilizną polecamy nowy fungicyd Mevalone, który ma tylko 1 dzień karencji. Mevalone zawiera naturalne terpeny zamknięte w mikrokapsułach, dzięki czemu wykazuje długie działanie i nie pozostawia żadnych pozostałości substancji czynnych.

Ważne jest, aby stosować substancje czynne o krótkim okresie karencji, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa i braku pozostałości w owocach kierowanych do sprzedaży.

Preparat można stosować także w uprawach ekologicznych. Zalecana dawka tego fungicydu to 3 l/ha. Dla zwiększenia efektywności zabiegu należy dodać 100 ml adiuwantu Slippa na 500 l wody. Środek grzybobójczy Mevalone najlepiej stosować w technologii z kaptanem. W ochronie przedzbiorczej można wykonać do 4 zabiegów.

Regularna pielęgnacja sadu, przycinanie drzew, usuwanie porażonych pędów oraz zachowanie odpowiednich odległości między roślinami poprawia przewietrzanie koron i ogranicza warunki sprzyjające rozwojowi patogenów.

Jakie warunki trzeba spełnić podczas przechowywania jabłek?

Aby zminimalizować choroby przechowalnicze i zachować wysoką jakość handlową owoców, należy zapewnić precyzyjne parametry techniczne oraz odpowiednie przygotowanie surowca jeszcze przed składowaniem.

Jaka jest optymalna temperatura podczas przechowywania jabłek?

Dla większości odmian optymalna temperatura składowania mieści się w zakresie od 0°C do 3°C. Należy przy tym pamiętać, że jabłka marzną zazwyczaj w temperaturze od -1,5°C do -2,5°C, a przekroczenie tej krytycznej granicy prowadzi do powstania nieodwracalnych uszkodzeń miąższu.

Wilgotność względna powietrza – na co zwrócić uwagę?

Wilgotność względną powietrza należy utrzymywać na wysokim poziomie od 90% do 95%. Zbyt niska wilgotność w przechowalni przyspiesza transpirację, czyli utratę wody, co bezpośrednio powoduje więdnięcie oraz marszczenie się skórki.

Skład gazowy atmosfery (KA i ULO)

Nowoczesne technologie pozwalają na modyfikowanie składu gazowego atmosfery poprzez systemy KA oraz ULO. Kontrolowana Atmosfera (KA) opiera się na obniżeniu poziomu tlenu i podwyższeniu stężenia dwutlenku węgla, co skutecznie hamuje intensywne oddychanie owoców i spowalnia ich starzenie. Jeszcze bardziej zaawansowana technologia ULO (Ultra Low Oxygen) pozwala na maksymalne „uśpienie” metabolizmu tkanek, dzięki czemu choroby przechowalnicze jabłek są znacząco ograniczane podczas długotrwałego składowania.

Jakie zmiany zachodzą w owocach podczas przechowywania?

Zmiany, jakie zachodzą w owocach podczas przechowywania, to przede wszystkim spadek masy, więdnięcie, marszczenie się skórki, mięknięcie, zmiana smaku (spadek kwasowości), zmiana barwy (zanik chlorofilu).

Podczas przechowywania w warzywach i owocach zachodzą nieodwracalne zmiany fizjologiczne, takie jak intensywne oddychanie, transpiracja (utrata wody) oraz przemiany biochemiczne cukrów i pektyn. Procesy te prowadzą do spadku masy, utraty jędrności oraz zwiększenia podatności na infekcje grzybowe.

FAQ

W jakiej temperaturze marzną jabłka?

Jabłka marzną zazwyczaj w temperaturze od -1,5°C do -2,5°C. Bezpieczny zakres przechowywania to 0–3°C, co pozwala spowolnić intensywne oddychanie bez ryzyka uszkodzeń mrozowych.

Jak zapobiegać gniciu owoców w chłodni?

Kluczowe jest zabezpieczenie owoców przed chorobami przechowalniczymi poprzez oprysk fungicydem przed zbiorem oraz unikanie uszkodzeń skórki. Ważne, by owoce trafiły do chłodni szybko po zerwaniu, co hamuje zarodniki grzyba.

Jakie są sposoby przechowywania owoców?

Głównymi sposobami przechowywania są chłodnie z normalną atmosferą, gdzie kluczowa jest niska temperatura i wysoka wilgotność, oraz zaawansowane technologie KA (Kontrolowana Atmosfera) i ULO (Ultra Low Oxygen), które poprzez redukcję tlenu hamują oddychanie owoców. Metody te pozwalają znacząco ograniczyć choroby przechowalnicze i opóźnić procesy starzenia tkanek, co jest niezbędne dla zachowania wysokiej jakości plonu podczas długotrwałego składowania

Kiedy zrywać jabłka na przechowanie?

Jabłka przeznaczone do przechowywania należy zrywać w fazie dojrzałości zbiorczej, czyli zazwyczaj od końca września do początku listopada, gdy szypułka łatwo oddziela się od pędu, a pestki zaczynają brązowieć. Kluczowe jest, aby owoce były jeszcze twarde i nie osiągnęły pełnej dojrzałości konsumpcyjnej, co pozwoli im przetrwać zimę bez utraty jędrności.